در حال بارگذاری ...
  • نقد نمایش «زری سلطان» نوشته کرامت یزدانی و کار گردانی جعفر دل دل از یزد

    رسوایی عشق یا نگاه شعورمند به هستی

    رضا آشفته- نمایش «زری سلطان» کاری از استان یزد شب گذشته در تالار حافظ بروی صحنه رفت. «زری سلطان» تعریف تازه ای از عشق هست و البته این همان نوعه زاویه دید متفاوتی است که می تواند منظرگاه تازه ای را نمسبت به موضوع جاودانه عشق برایمان رمزگشایی کند و این خود دلیل مهمی است برای اینکه ضمکن تاکید بر عشق بخواهیم و بدانیم که هیچگاه انسان به دور و بدون عشق نخواهد شد.

    «زری سلطان» تعریف تازه ای از عشق هست و البته این همان نوعه زاویه دید متفاوتی است که می تواند منظرگاه تازه ای را نمسبت به موضوع جاودانه عشق برایمان رمزگشایی کند و این خود دلیل مهمی است برای اینکه ضمکن تاکید بر عشق بخواهیم و بدانیم که هیچگاه انسان به دور و بدون عشق نخواهد شد.

    «زری سلطان» با نگاهی به یکی از داستان های کتاب «شازده حمام» نوشته دکتر «محمدحسین پاپلی یزدی» اقتباس شده که در این نگاه تازه بر آن بوده که از حالت بیان صرف داستانی همه چیز بیرون آورده شود و برای این منظور شخصیت شیوا در خواب و خیال های زری سلطان افزوده شده و همچنین صحنه دادگاه آدم که به نظر باید مزاحم زری سلطان باشد، بر آن افزوده شده تا جنبه های متداوم این اتفاق را در ماجرایی قابل استنادتر به چالش کشیده شود.

    دیدن یک تئاتر غریب و متفاوت به لحاظ محتوایی و در برگیرنده شرایط نابسامانی که در وضعیت عشق اعمال می شود و این رسوایی را به ولدزنا خواندن و تعبیر کردن، می تواند بسترساز یک اتفاق ناب نمایشی باشد که هم جسارت دارد و هم ناب بودن و خلاقیت که چنین نمایشی از یزد دور از ذهن نخواهد بود که این گروه در سال 87 نمایش «کاکوتی» را درباره جنگ ایران و عراق و ارائه شرایط برابری و برادری به درستی خودشان را آزموده بودند و اینک در زری سلطان زن را نشانه رفته بودند که در دایره بدگمانی ها و سوءتفاهمات چه رنج ها که نباید متحمل شود اما...

    در نمایش زری سلطان ما شاهد یک اجرای متفاوت و یک تراژدی در خور بازاندیشی های بسیار هستیم از اینکه در جوامع عقب مانده هنوز هم ندانستگی ها و نادانی ها چگونه بحران زاست و انسان را دچار بحران و فاجعه خواهد کرد. بنابراین باید بدانیم که عشق در شعور محض آدمی ممکن خواهد شد و پرهیز و درک نکردن عشق نیز در بی شعوری انسان ریشه دارد. چون عشق و شعور هر دو امری شهودی هستند و در طببعت ناب انسانی و یا طبیعی ترین حالت انسانی موج خواهند زد و در نبودن این دو هست که حضور انسان بر زمین دردسر ساز خواهد بود.

    این نمایش بین گذشته، حال و آینده در نوسان هست؛ گذشته بسیار ویرانگر هست و حال دچار بحران است اما آینده بسیار روشنگرایانه و معتدل هست و در این دایره می شود نقطه های روشنی دید که دلبستگی به این تراژدی و بحران را خیلی امیدبخش می سازد و شاید این خود تلطیف کننده همه تلخی های موجود در کار هست که به راحتی نمی شود حل و هضمش کرد.

    اینکه زمان و مکان در هم تنیده می شود دلالت آشکار به فراتر از ذهن و حس حرکت کردن می کند و این نمایش نمی خواهد خود را گرفتار خطوط صرفا واقعی و باورهای واقع گرایانه کند بلکه می خواهد انسان را در مدار هستی و به دور از منطق های دست و پاگیر به نمایش بگذارد.

    دختری به نام زری سلطان یکباره حامله شده و حالا دو برادرش می خواهند مرد خاطی را بیابند و بکشند اما دختر حاضر نیست آن مرد را بشناساند و در این بین از اعترافات و شنیده های دختر همسایه متوجه می شوند که زری سلطان روی پشت بام نام فخر رازی را تکرار می کند اما او شاعر و حکیم و فیلسوف ایران قدیم است و برادرهای بیسواد نمی دانند و این خود نیز جنبه طنز کار را بالا می برد اما در این بین جوانی به نام آدم که روزگاری مادرش همین داستان را داشته و بعد از تولد این پسر تحت شکنجه برادرهایش کشته شده است؛ دلش به حال زری سلطان می سوزد و برای حفظ آبرو حاضر می شود که به جای آن مرد خاطی دختر را به همسری قبول کند... اما زمان زایمان می رسد و برادرها آگاه می شوند که این یک قده در شکم بوده و... دختر می رود که در بنگلادش و داکا پزشکی بخواند و دست رد به سینه آدم می زند و...

    در این بین شیوا زنی است که در خوابهای زری سلطان می رقصد و نویدبخش تداوم زندگی  اوست که بعدها زری سلطان شیوا و پسرش را که در شکم حامله هست، نجات می بخشد. بنابراین آینده و امید هم در آن می درخشد اما آدم نمایندگی می کند عشق حقیقی را که اگر باشد درمان همه دردهای بشری است و البته همه او را به اشتباه نتیجه رسوایی عشق می دانند در حالیکه از نظر او رابطه مادر و پدرش پاک بوده اما برادرهای متعصب آن زن و دایی های بی شعور آدم باعث شده اند که این قضیه این گونه بیخ پیدا کند و به ظاهر رسوایی قلمداد شود.

    این درام پیچیده در سه حالت بازی در صحنه (حال)، گفتگو در دادگاه که آدم در آن واگویه گر گذشته است و رقص و حضور شیوا که تداعی گر خواب و بازنمایی آینده هست. همه این رویدادها در دادگاه به علاوه کارگاه رنگرزی و قالی بافی خانواده زری سلطان نمایان می شود و در این درام و اجرایش به زیبایی شاهد شیوه مینی مالیستی هستیم که البته می طلبد بازیگری هم بیش از هر چیزی تابع همین جریان مینی مال باشد. همچنین صحنه رقص شیوه نیاز به بازنگری اساسی به لحاظ بهره مندی از موسیقی و طراحی حرکات هست که ما را به آن خدای بزرگ هندوان رهنمون گرداند.

    در این نمایش بازیگران تابع جریان حسی تری شده اند که نیازمند کمی تعادل خواهد بود برای آنکه متن به باز بودنش و طرح پرسش گری می بالد و این پاسخ ها در خلوت هر یک از مخاطبان یافت خواهد شد مگر تماشاگری از این دیده ها و شنیده ها به قاعده طرح پرسش مجاب نشده بود و از این همه مفهوم به ارتباطی شایسته و در خور تامل نرسیده ئباشد که البته این تعداد بسیار کم خواهند بود. می دانیم این نمایش یک اکثریت قریب به اتفاق را درگیر خود می کند و هر چند این برداشت ها می توانند متفاوت باشند اما گاهی نیز همگرایی فکری و از همه مهمتر دگرگونی شهودی و فراذهنی در آن نسبت به عشق امری اجتناب ناپذیر خواهد بود. با این رویکرد بازیگرانی چون ابوالفضل سلیمی دربرزی، باس قدیریان، فاطمه مجیبیان، طاهره هنزایی، سعید خبیری، فرشته سجادیه، زهرا اسدی، مائده ناصربافقی، فاطمه رحیمی، مجتبی قریشی و کرامت یزدانی در آن حضور داشته و با لهجه یزدی نیز ایفای نقش کرده‌اند. این ایفاگری نقش ها نیز مستلزم همان بیان دردانگیز از واقعه خواهد بود هر چند نگاه رو به پیش اش شیرین از زمان حال و گذشته اش خواهد بود و این همان امید و چشم اندازی است که درنگ شفادهنده ای را پیش رویمان قرار خواهد داد.

    رضا آشفته- عضو کانون ملی منتقدان تئاتر ایران




    مطالب مرتبط

    نقد نمایش آواز ماهی ها در مرداب نوشته و کار فضل ا.. عمرانی از بندر دیر

نگاهی به یرما، از اسپانیا تا بوشهر
    نقد نمایش "آواز ماهی ها در مرداب" نوشته و کار فضل ا.. عمرانی از بندر دیر

    نگاهی به یرما، از اسپانیا تا بوشهر

    رضا آشفته- نمایش «آواز ماهی ها در مرداب» اقتباسی است از نمایشنامه های یرما اثر فدریکو گارسیا لورکا شاعر و نویسنده مشهور اسپانیایی و نمایشنامه رقص مادیانها اثر محمد چرمشیر است که آن هم اقتباسی از اثر لورکاست. اما فضا الله عمرانی سعی کرده که از این تلفیق به برداشت متفاوت و شاید ...

    |

    نقد نمایش «مُزا مُزا» نوشته و کار سیروس همتی

این لذت هم برای خودش غنیمت است
    نقد نمایش «مُزا مُزا» نوشته و کار سیروس همتی

    این لذت هم برای خودش غنیمت است

    رضا آشفته-مُزا مُزا می خواهد کمدی بشود، و کمدی هم می شود اما می دانیم که حرکت در فضای کمدی بسیار لغزنده است و گاهی نمی شود آن طور که باید و شاید آنچه مد نظر بوده است، سرانجامی بیابد که شایسته اثر هست. یعنی اگر نویسنده و بعد کارگردان قصد و غرضی داشته باشند، ممکن است بازیگران یا ...

    |

    نقد نمایش خرس و خواستگاری به کارگردانی حسن معجونی

بهره گیری از ظرفیت لهجه‌‌های بومی در اجرای خرس  و خواستگاری
    نقد نمایش "خرس و خواستگاری" به کارگردانی حسن معجونی

    بهره گیری از ظرفیت لهجه‌‌های بومی در اجرای خرس و خواستگاری

    حمیدرضا قنبری- نمایش «خرس و خواستگاری» به کارگردانی حسن معجونی شب گذشته در سالن استاد ناظرزاده به روی صحنه رفت.معجونی که برای تدریس و کار تئاتر، مدتی است در شهر رشت ساکن شده با نمایش "خرس و خواستگاری" از همین شهر در سی و ششمین جشنواره‌ی بین‌المللی تئاتر فجر حضور یافته است. او ...

    |

    نقد نمایش «دوستت دارم ترکیه» نوشته جرن ارجان و کارگردانی یلدا بسکین

آنها ترکیه را دوست دارند ولی از اردوغان می ترسند!
    نقد نمایش «دوستت دارم ترکیه» نوشته جرن ارجان و کارگردانی یلدا بسکین

    آنها ترکیه را دوست دارند ولی از اردوغان می ترسند!

    آزاده فخری- آیا بشر آنچه را که از آن می ترسد می تواند دوست داشته باشد؟ بعد از کودتای نافرجام در ترکیه تقریبا هفته ای نیست که در اخبار سیاسی، اخبار مربوط به بازداشت ارتشی ها، پلیسها، معلمها، اساتید دانشگاه، پزشکها، مهندسها.. و هر جامعه آماری که به ذهن بیاید، در ترکیه به گوش ...

    |

    جشنواره تئاتر فجر و مناسبات ایرانی

    جشنواره تئاتر فجر و مناسبات ایرانی

    سعید محبی_سی و ششمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر که کمتر از یک سال پیش و چراغ خاموش کارش را فرهاد مهندس پور آغاز کرده بود این روزها در حال برگزاری است و عمر آن به نیمه رسیده است. جشنواره ای که مثل همه جشن های تئاتر در سالهای گذشته حاشیه و منتقدان و موافقان و مخالفانی داشت و ...

    |

    نقد نمایش « پیانیستولوژی»  به کارگردانی محمد نیازی از مشهد

ریتم اضمحلال قرون وسطی در پیانیستولوژی
    نقد نمایش « پیانیستولوژی» به کارگردانی محمد نیازی از مشهد

    ریتم اضمحلال قرون وسطی در پیانیستولوژی

    مریم جعفری- نمایش موزیکال «پیانیستولوژی» نوشته سهندخیرآبادی و کارگردانی محمد نیازی شب گذشته در سی و ششمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر در سالن اصلی مجموعه تئاتر شهر به روی صحنه رفت. این نمایش، ماجرای یک واقعه تاریخی و البته فلسفی از دریچه جهان موسیقی است و نحوه ساخته شدن ساز ...

    |

    نقد نمایش «زیرزمین» به کارگردانی بیژن مرادی از کرمانشاه

حسرت های خاموش ِ زیرزمینی ها
    نقد نمایش «زیرزمین» به کارگردانی بیژن مرادی از کرمانشاه

    حسرت های خاموش ِ زیرزمینی ها

    رسول نظرزاده- نمایش «زیرزمین» در هشتمین روز جشنواره در تالار مولوی به روی صحنه رفت. در این نمایش «ماندگار» و« صفورا» تنها برادر وخواهر باقیمانده از یک خانواده ی متلاشی شده اند که در یک خانه ی قدیمی بی سرپرست به سر می برند.  برادر، بیمار و تا حدی شیرین عقل است و تمام بار خرج و ...

    |

    نقد نمایش «شرتولوژی» به نویسندگی و کارگردانی ژروم بل از فرانسه

شرتولوژی نمایش شعارهای تی‌شرتی!
    نقد نمایش «شرتولوژی» به نویسندگی و کارگردانی ژروم بل از فرانسه

    "شرتولوژی" نمایش شعارهای تی‌شرتی!

    حمیدرضا قنبری- نمایش "شرتولوژی" به نویسندگی و کارگردانی ژروم بل از کشور فرانسه که شب گذشته در هفتمین روز از سی و ششمین جشنواره‌ی بین‌الملل تئاتر فجر در تالار سایه مجموعه تئاترشهر به روی صحنه رفت، اولین بار در سال 1997 توسط کارگردانش اجرا شده و تا به امروز مدام بروزسانی شده و با ...

    |

    نقد نمایش شلتر نوشته ساناز بیان و کارگردانی امین میری

بی‌پناهی در شلتر
    نقد نمایش "شلتر" نوشته ساناز بیان و کارگردانی امین میری

    بی‌پناهی در شلتر

    آزاده فخری- در هفتمین روز از سی و ششمسن جشنواره بین المللی تئاتر فجر نمایش"شلتر" در تالار قشقایی مجموعه تئاتر شهر به روی صحنه رفت. در این نمایش دوازده زن نابازیگر رنجدیده روایتگر رنجها و غم‌های دوازده زن دیگر هستند، بازیهایشان آنقدر واقعی و باورپذیر است که در اواخر نمایش ...

    |

    مهدی شفیعی در دیدار مدیران تئاتر کشورهای اسلامی :

جشنواره تئاتر فجر تنها متعلق به ایران نیست
    مهدی شفیعی در دیدار مدیران تئاتر کشورهای اسلامی :

    جشنواره تئاتر فجر تنها متعلق به ایران نیست

    سه‌شنبه ۳ بهمن و در ششمین روز از برگزاری سی و ششمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر، مهدی شفیعی؛ مدیرکل هنرهای نمایشی؛ میزبان مدیران تئاتر و میهمانانی از کشورهای الجزایر، تونس، عراق، آذربایجان و پاکستان بود که سال گذشته در اجلاس مدیران تئاتر منطقه غرب آسیا شرکت کرده بودند.

    |

    نظرات کاربران