در حال بارگذاری ...
  • جشنواره تئاتر فجر و مناسبات ایرانی

    سعید محبی_سی و ششمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر که کمتر از یک سال پیش و چراغ خاموش کارش را فرهاد مهندس پور آغاز کرده بود این روزها در حال برگزاری است و عمر آن به نیمه رسیده است. جشنواره ای که مثل همه جشن های تئاتر در سالهای گذشته حاشیه و منتقدان و موافقان و مخالفانی داشت و مسلما ضعف ها و قوت هایی دارد. حال اینکه ضعف هایش بیشتر است یا قوت هایش را باید نشست و تا پایان برگزاری آن دید و به تماشا نشست.

    سی و ششمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر که کمتر از یک سال پیش و چراغ خاموش کارش را فرهاد مهندس پور آغاز کرده بود این روزها در حال برگزاری است و عمر آن به نیمه رسیده است. جشنواره ای که مثل همه جشن های تئاتر در سالهای گذشته حاشیه و منتقدان و موافقان و مخالفانی داشت و مسلما ضعف ها و قوت هایی دارد. حال اینکه ضعف هایش بیشتر است یا قوت هایش را باید نشست و تا پایان برگزاری آن دید و به تماشا نشست.

    نخستین حاشیه ها در مورد جشنواره فرهاد مهندس پور درست همزمان با انتخاب دبیر جشنواره شروع شده بود. این انتقادات همزمان با طرح دبیرخانه در مورد هیات انتخاب هفتاد نفره هنرمندان برای جشنواره تئاتر فجر یکبار دیگر داغ شد و حاشیه هایی هم بر سر انتخاب ها در بخشهایی از جشنواره و حذف مسابقه نمایشنامه نویسی مطرح شد. اما بدون شک بیشترین واکنش ها نسبت به جشنواره بین المللی سی و ششم از همان آغاز و به خاطر پوستر جشنواره نشان داده شد و...

    تعداد نمایشهایی که در جشنواره سی و ششم به روی صحنه می روند خیلی زیاد است. یک جدول چند صفحه ای چاپ شده و به لطف تاسیس چندین سالن خصوصی و نیمه خصوصی تئاتر حدود سی تالار نمایش در این جشنواره میزبان گروههای نمایشی هستند و با یک ضرب و تقسیم ساده می توان گفت که در ده روز جشنواره حدود صد و شصت نمایش در سی تالار نمایش اجرا می شوند. تعداد زیادی ا ز آثار ایرانی جدول نمایش ها مربوط به بخش مرور تئاتر ایران هستند که نمایش های به اجرای عمومی در آمده در طول یکسال در تئاتر ایران را شامل می شوند.  از این میان 31 نمایش بخش مرور به تئاترهای اجرا شده در شهر تهران اختصاص دارند و سهم مرور تئاتر و برگزیدگان تئاتر استانی دیگر استانها از این فهرست 32 نمایش است و مثل سالهای قبل سهم استان خراسان بیشتر از سایر استانها است. همچنین در بخش مهمان که شامل گروههایی از سراسر کشور است تعداد 39 نمایش در جشنواره تئاتر فجر امسال به روی صحنه می روند.

    تعداد نمایشهایی که در سی و ششمین جشنواره تئاتر فجر اجرا می شوند تقریبا زیاد است. هر روز حدود چهل نمایش صحنه ای و خیابانی در تهران و در تالارهای مختلف نمایش اجرا می شوند. این تعداد اجرا البته به لحاظ کمی آمار قابل توجهی را به دست می دهد. اما اینکه کیفیت آثار به چه میزان و چقدر با تعداد قابل توجه کمی اجراها تناسب دارد را بایستی منتقدان پاسخ بدهند که البته جایشان در جشنواره سی و ششم خالی است. جشنواره تئاتر فجر از معدود جشنواره های دنیا ست که تقریبا منتقدان در آن هیچ جایگاهی ندارند. امسال هم فقط کانون ملی منتقدان و اعضا آن، با حمایت اداره کل هنرهای نمایشی و نه دبیرخانه تئاتر فجر فضایی اندک برای فعالیت دارند و علاوه بر فعالیت های فردی به عنوان منتقد بخشی از نقدها را در سایت این کانون منتشر می کنند.

    علاوه بر نقد، جای پژوهش هم در جشنواره امسال خالی است. در حالی که همه جشنواره های معتبر تئاتری و اصولا هنری جهان بخش مهمی از برنامه هایشان را به برگزاری سمینارها، همایش ها و سمپوزیوم های علمی اختصاص می دهند و برای پژوهش در حوزه تئاتر جایگاه ویژه ای قایل هستند، جشنواره تئاتر فجر مدتهاست که به این حوزه کم اعتناست.

    در همه سی دوره ای که جشنواره تئاتر فجر با برچسب بین المللی برگزار می شود، نمایشهای غیرایرانی آن همواره بیشتر از بقیه آثار مورد توجه بوده اند. این بخش فرصتی را فراهم کرده تا هنرمندان و علاقه مندان تئاتر بتوانند دست کم سالی یک بار چند نمایش خارجی ببینند. خیلی ها در روزهای جشنواره فقط خارجی ها را می بینند. خیلی ها هم آثار این بخش را در اولویت برنامه شان قرار می دهند. در این سه دهه همواره انتظاراتی هم در مورد نمایشهای خارجی مطرح بوده که به نظر می رسد به جز در چند مورد هیچگاه تا حد مطلوب برآورده نشده است.

    در همه این سالها معلوم نبوده که جشنواره تئاتر فجر بین المللی است؟ جشنواره در میان بخش های متعددش یک بخش بین الملل هم دارد؟ یا چند نمایش خارجی هم به هر شکل دعوت می شوند؟ و... ظاهرا که جشنواره تئاتر فجر در همه این سالها برای بین المللی شدن و پیدا کردت استانداردهای یک فستیوال بین المللی ناموفق بوده است. این جشنواره تا کنون تنها ویترینی از چند نمایش غیرایرانی را با عنوان بین الملل برای مخاطبان اش فراهم کرده و نتوانسته از این فراتر برود.

    امسال و در سی و ششمین جشنواره تئاتر فجر یازده نمایش خارجی از کشورهای آلمان، فرانسه، سوئیس، عراق، ترکیه، برزیل، بلژیک و یونان حضور دارند که اجرای اثارشان از سومین روز جشنواره شروع شده است. نمایشهایی که مخاطبان و تماشاگران تئاتر و به ویژه هنرمندان تئاتر ایران اشتیاق بیشتری برای دیدن آنها دارند و فقط حضورشان در تهران باعث شده تا جشنواره تئاتر فجر برچسب بین المللی بودن بخورد.

    جشنواره تئاتر فجر و مناسبات ایرانی

    جشنواره تئاتر فجر یک فستیوال تئاتری متعلق به ایران است. با همه مناسبات و ویژگی ها و مشخصاتی که باید براساس تئاتر ایران، بضاعت های تئاتر ما و شرایط مان مورد توجه قرار گیرد. اینکه مدام این جشنواره را براساس سلیقه برگزارکنندگانش با فلان فستیوال و فلان جشنواره مقایسه کنیم و مدام شکل و ظاهر آن را با الگوهای دیگر بزک کنیم باعث بی ثباتی و تظاهر بدون پشتوانه می شود و بس. مهمترین چیزی که جشنواره تئاتر فجر بعد از چهار دهه حیاتش نیاز دارد یک  چهارچوب مشخص و دستور کار استاندارد براساس مناسبات خود جشنواره است که اول تثبیت و سپس با ارزیابی و نقد، تقویت شود. تجربه سی و شش دوره برگزاری هم به اندازه کافی آزمودن ها و موفقیت ها و شکست ها را پیش رو قرار می دهد. حالا وقت آن رسیده که این جشنواره براساس تجربیات خودش و نه سلیقه و خواست یک دبیر و چند نفر تثبیت شود و شکل استاندارد فستیوالی را به خود بگیرد بی آنکه سلیقه ها بخواهند هر سال و هربار پیکر آن را از نو بتراشند.

     سعید محبی- عضو کانون ملی منتقدان تئاتر ایران




    مطالب مرتبط

    نقد نمایش «شیروانی داغ» نوشته ی ایوب آقاخانی و رضا بهاروند، کارگردانی ایوب آقاخانی

پریدن از ارتفاع پست
    نقد نمایش «شیروانی داغ» نوشته ی ایوب آقاخانی و رضا بهاروند، کارگردانی ایوب آقاخانی

    پریدن از ارتفاع پست

    سعید محبی- طعم وطنی یک نمایش خارجی.این جمله ای بود که بعد از دیدن نمایش"شیروانی داغ"در ذهنم تکرار می شد.شیروانی داغ اقتباسی است که ایوب آقاخانی از نمایشنامه"گربه روی شیروانی داغ"نوشته"تنسی ویلیا مز" این اثر اخلاق مدار کلاسیک،انجام داده است.گربه روی شیروانی داغ یکی از محبوب ترین ...

    |

    نقد نمایش خرس و خواستگاری به کارگردانی حسن معجونی

بهره گیری از ظرفیت لهجه‌‌های بومی در اجرای خرس  و خواستگاری
    نقد نمایش "خرس و خواستگاری" به کارگردانی حسن معجونی

    بهره گیری از ظرفیت لهجه‌‌های بومی در اجرای خرس و خواستگاری

    حمیدرضا قنبری- نمایش «خرس و خواستگاری» به کارگردانی حسن معجونی شب گذشته در سالن استاد ناظرزاده به روی صحنه رفت.معجونی که برای تدریس و کار تئاتر، مدتی است در شهر رشت ساکن شده با نمایش "خرس و خواستگاری" از همین شهر در سی و ششمین جشنواره‌ی بین‌المللی تئاتر فجر حضور یافته است. او ...

    |

    نقد نمایش «زری سلطان» نوشته کرامت یزدانی و کار گردانی جعفر دل دل از یزد

رسوایی عشق یا نگاه شعورمند به هستی
    نقد نمایش «زری سلطان» نوشته کرامت یزدانی و کار گردانی جعفر دل دل از یزد

    رسوایی عشق یا نگاه شعورمند به هستی

    رضا آشفته- نمایش «زری سلطان» کاری از استان یزد شب گذشته در تالار حافظ بروی صحنه رفت. «زری سلطان» تعریف تازه ای از عشق هست و البته این همان نوعه زاویه دید متفاوتی است که می تواند منظرگاه تازه ای را نمسبت به موضوع جاودانه عشق برایمان رمزگشایی کند و این خود دلیل مهمی است برای ...

    |

    نقد نمایش «دوستت دارم ترکیه» نوشته جرن ارجان و کارگردانی یلدا بسکین

آنها ترکیه را دوست دارند ولی از اردوغان می ترسند!
    نقد نمایش «دوستت دارم ترکیه» نوشته جرن ارجان و کارگردانی یلدا بسکین

    آنها ترکیه را دوست دارند ولی از اردوغان می ترسند!

    آزاده فخری- آیا بشر آنچه را که از آن می ترسد می تواند دوست داشته باشد؟ بعد از کودتای نافرجام در ترکیه تقریبا هفته ای نیست که در اخبار سیاسی، اخبار مربوط به بازداشت ارتشی ها، پلیسها، معلمها، اساتید دانشگاه، پزشکها، مهندسها.. و هر جامعه آماری که به ذهن بیاید، در ترکیه به گوش ...

    |

    نقد نمایش « پیانیستولوژی»  به کارگردانی محمد نیازی از مشهد

ریتم اضمحلال قرون وسطی در پیانیستولوژی
    نقد نمایش « پیانیستولوژی» به کارگردانی محمد نیازی از مشهد

    ریتم اضمحلال قرون وسطی در پیانیستولوژی

    مریم جعفری- نمایش موزیکال «پیانیستولوژی» نوشته سهندخیرآبادی و کارگردانی محمد نیازی شب گذشته در سی و ششمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر در سالن اصلی مجموعه تئاتر شهر به روی صحنه رفت. این نمایش، ماجرای یک واقعه تاریخی و البته فلسفی از دریچه جهان موسیقی است و نحوه ساخته شدن ساز ...

    |

    نقد نمایش «زیرزمین» به کارگردانی بیژن مرادی از کرمانشاه

حسرت های خاموش ِ زیرزمینی ها
    نقد نمایش «زیرزمین» به کارگردانی بیژن مرادی از کرمانشاه

    حسرت های خاموش ِ زیرزمینی ها

    رسول نظرزاده- نمایش «زیرزمین» در هشتمین روز جشنواره در تالار مولوی به روی صحنه رفت. در این نمایش «ماندگار» و« صفورا» تنها برادر وخواهر باقیمانده از یک خانواده ی متلاشی شده اند که در یک خانه ی قدیمی بی سرپرست به سر می برند.  برادر، بیمار و تا حدی شیرین عقل است و تمام بار خرج و ...

    |

    نقد نمایش «شرتولوژی» به نویسندگی و کارگردانی ژروم بل از فرانسه

شرتولوژی نمایش شعارهای تی‌شرتی!
    نقد نمایش «شرتولوژی» به نویسندگی و کارگردانی ژروم بل از فرانسه

    "شرتولوژی" نمایش شعارهای تی‌شرتی!

    حمیدرضا قنبری- نمایش "شرتولوژی" به نویسندگی و کارگردانی ژروم بل از کشور فرانسه که شب گذشته در هفتمین روز از سی و ششمین جشنواره‌ی بین‌الملل تئاتر فجر در تالار سایه مجموعه تئاترشهر به روی صحنه رفت، اولین بار در سال 1997 توسط کارگردانش اجرا شده و تا به امروز مدام بروزسانی شده و با ...

    |

    نظرات کاربران